Pamir Highway Expedition 2026

Na dwudziestolecie moich wypraw rowerowych w końcu zrealizowałem plan podróży o którym marzyłem od wielu lat. Przejechałem słynny trakt pamirski i jego wysokie przełęcze powyżej 4000 metrów n.p.m pomiędzy Duszanbe i Osz. Miesięczna podróż głównie po przełęczach Tadżykistanu i Kirgistanu. Tadżykistan był moim 88 odwiedzonym krajem świata i 13 w Azji. Uzbekistan, Kirgistan i Kazachstan odwiedziłem podczas jesiennej wyprawy w 2025 roku. W porównaniu z moją wyprawą w regionie w 2025 roku, tym razem trasa prowadziła bardziej na południe i południowy wschód.

Standardowo, głównymi celami wyprawy były możliwie najwyższe drogi i przełęcze pasm górskich Pamiru w Tadżykistanie i Tienszan w Kirgistanie. Po wyprawie liczba zdobytych przeze mnie podjazdów powyżej 2000, 3000, 4000 i 5000 metrów nad poziomem morza wzrosła do  707. Podczas wyprawy udało mi się zdobyć 26 wysokich podjazdów. Lista podjazdów TUTAJ. Do 1000 zdobytych na rowerze najwyższych dróg i przełęczy świata z każdą kolejną wyprawą mam coraz bliżej. Na trasie i w jej najbliższych okolicach wszystkich celów które mógłbym zdobyć było niemal 50, jednak na zdobycie ich wszystkich potrzebowałbym dwóch miesięcy, dlatego do Kirgistanu mam zamiar powrócić jeszcze raz w kolejnych latach.

Poza Pamir Highway i wysokimi przełęczami odwiedziłem tak duże miasta jak Samarkanda, Duszanbe, Chorog i Osz, ciekawe regiony w okolicy granic z Afganistanem i Chinami, przejechałem kawałek wybrzeża największego jeziora Kirgistanu – Issyk-kul leżącego na wysokości 1609 metrów n.p.m. Na trasie podroży czekały na mnie surowe krajobrazy wysokogórskie w okolicach wysokich przełęczy, długie tunele drążone w skałach oraz kilkuset kilometrowy odcinek biegnący wzdłuż rzeki Panj, oddzielającej Tadżykistan od Afganistanu.

Start wyprawy zaplanowałem dość nietypowo, w jednym z najpiękniejszych i najstarszych miast Azji Środkowej, historycznej Samarkandzie w Uzbekistanie. Po zwiedzeniu Samarkandy jeszcze tego samego dnia wjechałem do Tadżykistanu, gdzie w kolejnych dniach czekały mnie podjazdy do najdłuższych tuneli w kraju – Szakristan i Anzob. Kilka dni później byłem już w stolicy kraju Duszanbe, gdzie musiałem postarać się o pozwolenie na wjazd i przebywanie w autonomicznym regionie GBAO. Załatwienie permitu okazało się banalnie proste, szybkie i tanie. Wystarczyła kilku minutowa wizyta w biurze wydawania przepustek OVIR (tadżycki urząd rejestracji cudzoziemców) do GBAO. Spora część wyprawy prowadziła właśnie przez Górski Badachszan w Tadżykistanie.

Mniej więcej 150km za Duszanbe był pierwszy policyjny punkt kontrolny, gdzie należy okazać paszport i pozwolenie przejazdu przez GBAO. Następne punkty kontrolne są dopiero w Chorog, przed granicą z Chinami pod przełęczą Kulma Pass oraz w Murgab. Do granicy tadżycko-kirgiskiej na przełęczy Kyzylart dojechałem dwa dni po terminie wygaśnięcia pozwolenia. Strażnik graniczny zwrócił na to uwagę, jednak nie robił z tego problemu i przepuścił mnie bez zbędnego tłumaczenia, pewnie wziął pod uwagę fakt, że poruszałem się na rowerze. 

Koniec wyprawy ponownie zaplanowałem w kazachskich Ałmatach skąd miałem przeloty powrotne. Faktyczny koniec wyprawy był nad jeziorem Issyk-kul w mieście Bałykczy, gdzie zakończyłem jazdę rowerem. Dalej do Biszkek i Ałmat jechałem już busami ze względu na brak czasu.

Statystyki wyprawy:
2785km – przejechanych kilometrów (121+127+119+139+97+87+127+109+136+85+103+124+108+122+82+104+84+116+132+81+84+108+95+109+101+85) 
107 kilometrów – średnia dzienna wyprawy
32 dni wyprawy (26 dni jazdy)
26 zdobytych podjazdów
7 podjazdów powyżej 4000 metrów 
8 podjazdów powyżej 3000 metrów
9 podjazdów powyżej 2000 metrów
2 podjazdy poniżej 2000 metrów
-4 + 32°C – amplituda temperatur
2700 metrów w górę – najwyższe dzienne przewyższenie
139km – najdłuższy dystans dzienny
81km – najkrótszy dystans dzienny
17 dni jazdy z dystansem powyżej 100km/dzień 
4655 metrów – najwyższa zdobyta przełęcz na wyprawie
4040 metrów – najwyższy nocleg w namiocie

Tadżykistan – Republika Tadżykistanu – państwo w środkowej Azji ze stolicą w Duszanbe. Tadżykistan graniczy z Uzbekistanem, Kirgistanem, Chinami i Afganistanem. Niemal całą jego powierzchnię kraju zajmują góry, a ponad połowa terytorium leży powyżej 3000 m n.p.m. Centralną część kraju zajmuje Hisaro-Ałaj z głównymi pasmami Gór Turkiestańskich, Gór Zarafszańskich, Gór Hisarskich i Gór Ałajskich. Na południowym wschodzie rozciągają się góry Pamir. Najwyżej położone punkty kraju to Szczyt Ismaila Samaniego, 7495 m n.p.m.) i Szczyt Lenina (zwany w Tadżykistanie Szczytem Awicenny, 7134 m n.p.m.). Północną część kraju stanowi urodzajna Kotlina Fergańska. Granica z Afganistanem biegnie wzdłuż rzek Pandż i Amu-daria. Przepływające przez kraj Amu-daria i Syr-daria zasilane są w dużej mierze wodą pochodzącą z topnienia śniegu w górach Kirgistanu i Tadżykistanu. W Tadżykistanie zdarzają się trzęsienia ziemi.

Pamir Highway (trakt pamirski, autostrada pamirska, szosa M41) – to jedna z najwyżej położonych i najbardziej spektakularnych dróg świata. Prowadzi z tadżyckiego Dushanbe, przez miasto Chorog w GBAO, aż do kirgiskiego miasta Osz. Oznaczona droga M41 o długości około 1200 kilometrów. Droga przebiega przez trzy wysokie przełęcze: Ak-Bajtal – 4655 m n.p.m., Kyzyłart – 4280 m n.p.m., Tałdyk – 3615 m n.p.m. pośród szczytów Gór Pamir i Tienszan powyżej powyżej 6000 i 7000 metrów n.p.m.

Droga Pamirska zbudowana została w latach 1931–1934 przez radzieckich inżynierów wojskowych w celach strategicznych, w latach 70. XX wieku została utwardzona asfaltem, stając się ważnym szlakiem zaopatrzeniowym. Była wielokrotnie przebudowywana w latach 50.–70. Przed 1931 rokiem trasa biegła wzdłuż historycznych ścieżek Jedwabnego Szlaku, łącząc odizolowane doliny Pamiru. Obecnie to popularna trasa turystyczna dla podróżników rowerowych, wypraw motocyklowych i aut terenowych. Asfaltowa nawierzchnia jest często zniszczona, a w wielu miejscach droga wciąż szutrowa.

Trakt Pamirski wciąż jest jedną z głównych tras przemytu afgańskiego opium i heroiny do Rosji oraz Europy. Choć region ten uchodzi za bezpieczny dla turystów, handel narkotykami stanowi istotny, choć często niewidoczny element lokalnej rzeczywistości. Narkotyki trafiają z Afganistanu do Tadżykistanu głównie przez rzekę Piandż, która stanowi naturalną granicę i jest w wielu miejscach łatwa do przekroczenia. Następnie transportowane są Traktem Pamirskim w stronę miasta Osz w Kirgistanie, skąd ruszają dalej na północ. Szczególne znaczenie strategiczne mają okolice miast Chorog i Iszkaszim oraz Dolina Wachan, gdzie granica z Afganistanem jest wyjątkowo bliska. Narkotyki ukrywane są w skrytkach samochodów ciężarowych, a nawet przemycane przy użyciu dronów czy improwizowanych urządzeń latających. Ponad 500km trasy wyprawy prowadzi wzdłóż rzeki Piandż, która jest rzeką graniczną z Afganistanem.

Górno – Badachszański Obwód Autonomiczny czyli w skrócie GBAO to górski region Badachszan który obejmuje aż 45% powierzchni Tadżykistanu. Stolicą GBAO jest miasto Chorog. Utworzony 2 stycznia 1925 r. jako obwód autonomiczny Związku Radzieckiego. W 1992 r. wszedł w skład niepodległego Tadżykistanu jako Górskobadachszański Okręg Autonomiczny. Aby wjechać na tereny GBAO trzeba mieć paszport oraz pozwolenie na wjazd, które można wyrobić w biurze wydawania przepustek OVIR (tadżycki urząd rejestracji cudzoziemców) w Duszanbe, Chorog lub agencję pośrednictwa.

Tunel Szahristan to najdłuższy tunel drogowy w Azji Środkowej, zlokalizowany w Tadżykistanie, który łączy południową i północną część kraju. Jest to kluczowy projekt dla tadżycko – uzbeckiej drogi, ważny dla komunikacji i rozwoju gospodarczego. Długość 5253 metry.

Tunel Anzob, znany również jako Tunel Istiqlol, to tunel drogowy w Tadżykistanie, który łączy stolicę Duszanbe z miastem Chodżand. Ma długość 5040 metrów, znajduje się na wysokości 2720 m n.p.m. i znacząco skraca podróż, umożliwiając ominięcie Uzbekistanu. Pierwotnie otwarty w 2006 roku, szybko zyskał reputację jednego z najniebezpieczniejszych tuneli na świecie z powodu nieukończonej budowy, ale po umowie z Iranem i modernizacji został ponownie otwarty pod koniec 2015 roku.

Issyk-Kul – „gorące jezioro” – słonawe jezioro bezodpływowe położone w północno-wschodnim Kirgistanie, w Azji Centralnej. Jezioro znajduje się w śródgórskiej kotlinie w górach Tienszan, w odległości 126 km od Biszkeku, stolicy Kirgistanu. Jest to największe jezioro tego kraju. Leży na wysokości 1609 m n.p.m. Jezioro zajmuje powierzchnię 6280 km², tym samym uznawane jest za drugie co do wielkości jezioro obszarów górskich świata, po jeziorze Titicaca. Maksymalna głębokość wynosi 702 m. Zasolenie 5,8‰. Do Issyk-kul uchodzą liczne rzeki, w tym Tüp i Dżyrgałang. Rozwinięte są rybołówstwo i żegluga. Główne miasta nad jeziorem to Bałykczy i Czołponata. 14 stycznia 2023 w obszarze jeziora wystąpiła ekstremalnie niska temperatura, która wyniosła -30°C, doprowadziła ona do pierwszego w historii zamarznięcia Issyk-kulu.